కృష్ణా..ముకుందా..మురారీ

. కృష్ణా .. ముకుందా .. మురారి ...
( 29/10/2026 ఈనాడు దినపత్రికలోని మకరందం శీర్షికలో నా వ్యాసం )
జగన్నాటక సూత్రధారుడైన శ్రీకృష్ణుడి లీలా విశేషాలు అనంతం. ఆయన గురించి వినిపించే కధల్లో “పదహారు వేల భార్యలు “అంశం కొందరికి ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. ఈ అంశాన్ని సాధారణ భౌతిక కోణంలో అర్ధం చేసుకునేందుకు ప్రయత్నించడం సరికాదు. దీనికి సంబంధించిన లోతైన ఆధ్యాత్మిక అర్ధం ఉందని గ్రహించాలి. అదొక గొప్ప తాత్విక సందేశం.
మనమంతా భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించే శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడి గురించి అనేక కథలు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. వాటిలో ఆ స్వామికి వేలాదిమంది భార్యాలున్నారనేది ఒకటి. దీని వెనుక ఎంతో అంతరార్ధం ఉందని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు తెలియచేసారు.

పౌరాణిక కథనాన్ని అనుసరించి నరకాసురుడు అనే రాక్షసుడు అనేక రాజకుమార్తెలను బంధించి ఉంచాడు. అలా బంధనంలో ఉన్న స్త్రీలకు శ్రీకృష్ణుడు విముక్తి కల్పించాడు. కానీ, సమాజం వారిని తిరస్కరించే పరిస్థితి ఉన్నందున .. వారికి గౌరవప్రదమైన స్థానం కలిపించేందుకు ఆ స్త్రీలను వివాహం చేసుకున్నాడు . ఇది వివాహం అనే భావనకు మాత్రమే పరిమితం కాదు. బాధలో ఉన్న జీవులను ఆదరించడం, వారికి గౌరవాన్ని పునరుద్ధరించడం అనే దైవస్వరూపమైన కరుణకు ప్రతీక. ఈ సందర్భంలో శ్రీకృష్ణుడి చర్యను ఒక సామాజిక సంస్కరణగా కూడా భావించవచ్చు. ఆధ్యాత్మిక దృక్కోణంలో శ్రీకృష్ణుడు పదహారు వేల మంది భార్యలను అనేక జీవాత్మలకు ప్రతీకలుగా భావించాలని పండితులు చెపుతారు. ప్రతి జీవాత్మ పరమాత్మలో లీనమైపోవాలని కోరుకుంటుంది. ఈ భావనలో, శ్రీకృష్ణుడు పరమాత్మగా, ఆ స్త్రీలు జీవాత్మలుగా ప్రతిబింబిస్తారు. పరమాత్మ ఒక్కరే అయినా, ఆయన అనేక రూపాల్లో ప్రతి హృదయంలో నివసిస్తాడు. అందుకే, అనేక మందితో ఒకేసారి అనుబంధం కలిగి ఉండగలిగే దైవత్వాన్ని ఈ కథ సూచిస్తుంది. ఇది భగవంతుని సర్వవ్యాప్త స్వభావాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది. మరొక విశేషమైన అర్థం ఏమిటంటే—మనిషి మనసులో అనేక కోరికలు, భావోద్వేగాలు, ఆలోచనలు ఉంటాయి. ఇవన్నీ వేర్వేరు “భార్యల” రూపంలో ప్రతీకాత్మకంగా చూపినట్టు కొందరు తాత్వికులు వివరించారు. ఈ కోణంలో, శ్రీకృష్ణుడు మన అంతరంగంలో ఉన్న చైతన్యానికి ప్రతీక. ఆ చైతన్యం ఈ అన్ని భావాలను సమతుల్యం చేస్తూ, జీవితాన్ని సార్థకం చేస్తుంది. మనసులోని విభిన్న భావాలను సమన్వయం చేయడం కూడా ఒక ఆధ్యాత్మిక సాధనగా పరిగణించాలి. ఆధునిక సమాజంలో ఈ కథను అర్థం చేసుకోవాల్సిన విధానం మరింత విస్తృతంగా ఉండాలి. ఇది సంఖ్యల గురించి కాదు; సంబంధాల విలువను , ప్రేమ విశిష్టతను తెలియచేస్తుంది. నిజమైన ప్రేమకు పరిమితులు ఉండవు. ప్రేమ అనేది వ్యక్తిగత సౌఖ్యం మాత్రమే కాదు, సమాజంలోని ప్రతి వ్యక్తిని అంగీకరించి , ఆదరించే ఔన్నత్యం . ఈ భావన మనలో సహానుభూతిని పెంచి, సమాజంలో విషయాల దృక్పథాన్ని తీసుకువస్తుంది. “అంతర్యామి” అనే భావన ప్రకారం, దైవం మనలోనే ఉన్నాడు. మనం ప్రతి మనిషిని గౌరవంతో చూడగలిగితే, ప్రతి హృదయంలోని దైవత్వాన్ని గుర్తించగలిగితే, అదే నిజమైన ఆధ్యాత్మికత. శ్రీకృష్ణుడు కథలోని ఈ అంశం మనకు అదే సందేశాన్ని ఇస్తుంది—ప్రేమ అనేది సంఖ్యలలో కాదు, మన హృదయ విస్తారంలో ఉంటుంది. ప్రతి జీవిలో దైవత్వాన్ని దర్శించడం జీవన పరమార్థం. అందువల్ల, పదహారు వేల భార్యల కథను భౌతికంగా కాకుండా ఆధ్యాత్మికంగా అర్థం చేసుకోవాలి. ప్రతి వ్యక్తిని గౌరవించి,ఆదరించినప్పుడే జీవితం సార్ధకమవుతుంది. దైవానికి చేరువవుతాం. అంతర్యామి తత్వాన్ని అనుభవించగలుగుతాం .
-జీడిగుంట నరసింహ మూర్తి